Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh đồng chí Phạm Văn Đồng (01/3/1906 - 01/3/2026) là dịp để chúng ta cùng ôn lại cuộc đời oanh liệt và những cống hiến vô giá của một người cộng sản kiên trung, học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Người chiến sĩ cộng sản kiên trung, tận trung với Đảng, tận hiếu với dân

Sinh ra trong một gia đình trí thức tại xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, đồng chí Phạm Văn Đồng sớm hấp thụ truyền thống yêu nước của quê hương. Ngay từ thời niên thiếu, khi còn học tại Trường Quốc học Huế và Trường Bưởi (Hà Nội), đồng chí đã dấn thân vào các phong trào bãi khóa, đấu tranh đòi tự do cho dân tộc. Bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời cách mạng của đồng chí là năm 1926, khi được tham dự lớp đào tạo cán bộ tại Quảng Châu do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp giảng dạy và được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Suốt những năm tháng gian lao, từ chốn lao tù Côn Đảo khắc nghiệt đến những ngày hoạt động bí mật tại Trung Quốc và căn cứ địa Cao Bằng, đồng chí Phạm Văn Đồng luôn giữ vững niềm tin sắt đá vào lý tưởng cách mạng. Đồng chí đã sát cánh cùng lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho sự ra đời của Đảng và sự thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Với bí danh "Tô" thân thuộc, đồng chí đã hiến dâng cả tuổi thanh xuân và trí tuệ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, trở thành biểu tượng của ý chí tự lực, tự cường và lòng yêu nước nồng nàn.

Nhà lãnh đạo tài năng, kiến trúc sư của nền ngoại giao và quản lý nhà nước

Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, đồng chí Phạm Văn Đồng được Đảng và Nhà nước tin tưởng giao phó nhiều trọng trách quan trọng. Trên cương vị Bộ trưởng Bộ Tài chính đầu tiên, Phó Thủ tướng rồi Thủ tướng Chính phủ suốt 32 năm (1955 - 1987), đồng chí đã để lại dấu ấn sâu đậm trong việc xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Đặc biệt, đồng chí Phạm Văn Đồng được biết đến là một nhà ngoại giao xuất sắc, mang đậm phong cách Hồ Chí Minh. Với tư cách Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ tại Hội nghị Phông-ten-nơ-blô (1946) và Hội nghị Giơ-ne-vơ (1954), đồng chí đã thể hiện bản lĩnh kiên định, khôn khéo, bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia, dân tộc trên đấu trường quốc tế. Tầm vóc trí tuệ và sự mẫn tiệp của đồng chí đã góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam, tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quốc tế cho cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân ta. Dù ở bất kỳ cương vị nào, đồng chí cũng luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, là "người học trò" trung thành, thực hiện trọn vẹn những di huấn của Bác Hồ kính yêu.

Tấm gương đạo đức ngời sáng và tâm hồn cao đẹp của "người anh lớn"

Không chỉ là một nhà chính trị lỗi lạc, đồng chí Phạm Văn Đồng còn là một nhà văn hóa lớn, một tấm gương mẫu mực về đạo đức cách mạng: Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư. Suốt cuộc đời, đồng chí luôn sống giản dị, khiêm nhường, chan hòa và gần gũi với nhân dân. Những người từng tiếp xúc với đồng chí đều cảm nhận được sự ấm áp, chân thành và lòng yêu thương đồng chí, đồng bào sâu sắc.

Đối với quê hương Quảng Ngãi và gia đình, đồng chí luôn dành tình cảm nặng sâu, nghĩa tình, đúng đạo lý. Ngay cả khi đã thôi giữ các chức vụ cao cấp, đồng chí vẫn không ngừng trăn trở về vận mệnh đất nước, về công tác xây dựng Đảng và sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ. Cuộc đời của đồng chí là một bản hùng ca về lòng tận tụy, sự liêm khiết và tâm hồn cao thượng. Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh của đồng chí Phạm Văn Đồng, chúng ta không chỉ tri ân một công thần cách mạng mà còn học tập ở đồng chí một triết lý sống: sống để cống hiến, sống vì dân, vì nước.

Di sản mà đồng chí Phạm Văn Đồng để lại là niềm tự hào, là nguồn động lực to lớn để cán bộ, đảng viên và nhân dân ta hôm nay ra sức thi đua, quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Đảng đã đề ra, sớm đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tình yêu sâu nặng với "Việt Nam thu nhỏ"

Trong những lần về thăm và làm việc tại Quảng Ninh, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã để lại một nhận định mang tầm vóc tư duy chiến lược, trở thành niềm tự hào của bao thế hệ người dân nơi đây: “Quảng Ninh như một nước Việt Nam thu nhỏ”. Đây không chỉ là một sự ví von hoa mỹ, mà là một sự đúc kết sâu sắc về địa chính trị, kinh tế và văn hóa của vùng đất địa đầu Đông Bắc Tổ quốc.

Dưới con mắt của một nhà lãnh đạo lỗi lạc, đồng chí Phạm Văn Đồng đã nhìn thấy ở Quảng Ninh sự hội tụ đầy đủ các đặc trưng cơ bản nhất của quốc gia: có rừng vàng, biển bạc, có đồng bằng trung du và biên giới đất liền. Phân tích sâu hơn ý tứ của đồng chí, ta thấy Quảng Ninh chính là hình ảnh phản chiếu của một Việt Nam kiên cường và giàu tiềm năng. Về kinh tế, nơi đây là "hầm than" của cả nước, đóng vai trò huyết mạch cho nền công nghiệp non trẻ thời bấy giờ. Về văn hóa - lịch sử, đây là nơi từng có thương cảng Vân Đồn sầm uất minh chứng cho truyền thống giao thương, có Yên Tử linh thiêng kết tinh hồn cốt tâm linh dân tộc, và có Vịnh Hạ Long – kỳ quan mà đồng chí luôn nhắc nhở phải giữ gìn như giữ gìn "con ngươi của mắt mình".

Tình cảm của đồng chí Phạm Văn Đồng dành cho Quảng Ninh còn gắn liền với giai cấp công nhân mỏ. Đồng chí hiểu rằng, nếu Quảng Ninh là "nước Việt thu nhỏ" về địa lý, thì tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm" của thợ mỏ chính là biểu tượng cho sức mạnh đoàn kết của toàn dân tộc. Việc đồng chí ký quyết định chọn ngày 12/11 hằng năm là Ngày truyền thống ngành Than (năm 1982) chính là sự cụ hóa niềm tin ấy. Đồng chí luôn căn dặn cán bộ, chiến sĩ và nhân dân Quảng Ninh phải xây dựng tỉnh nhà thành một hình mẫu về phát triển, bởi theo tư duy của đồng chí: Quảng Ninh mạnh thì đất nước mới mạnh, Quảng Ninh giàu đẹp thì vị thế quốc gia mới được nâng tầm.

Hơn hai thập kỷ sau ngày đồng chí đi xa, lời căn dặn và sự ví von đầy kỳ vọng ấy vẫn đang soi sáng hành trình phát triển của Quảng Ninh. Từ một vùng mỏ "bụi than", Quảng Ninh hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ từ "nâu" sang "xanh", khẳng định đúng vị thế là một "nước Việt thu nhỏ" năng động, sáng tạo và luôn đi đầu trong công cuộc đổi mới đúng như tâm nguyện của cố Thủ tướng.

VP HỘI NHÀ BÁO