Chiến tranh đã lùi xa, nhưng nỗi đau và niềm khắc khoải về những người con anh dũng chưa thể xác định danh tính hay còn nằm lại đâu đó giữa lòng đất mẹ vẫn luôn đau đáu trong lòng những người ở lại. Tại hội nghị giao ban và thông tin báo chí thường kỳ tháng 6/2026 của tỉnh Quảng Ninh, Lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh (Bộ CHQS) đã mang đến những thông tin xúc động về kết quả bước đầu thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin”. Đây không chỉ là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm mà thực sự là một mệnh lệnh từ trái tim, là hành trình thiêng liêng viết tiếp đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” trên đất mỏ kiên cường. 

Khắc khoải nỗi đau sau làn khói nén hương trầm

Mỗi một tấc đất của non sông Việt Nam hôm nay đều thấm đượm máu xương của các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Lịch sử nửa thế kỷ qua ghi nhận những nỗ lực phi thường của Đảng, Nhà nước và Quân đội khi đã tìm kiếm, quy tập được trên 1 triệu hài cốt liệt sĩ, đưa các anh về an táng trang nghiêm tại hơn 3.000 nghĩa trang trên toàn quốc. Thế nhưng, thời gian càng lùi xa, nỗi trăn trở của thế hệ hôm nay lại càng đè nặng khi cả nước vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập, và khoảng 300.000 phần mộ liệt sĩ đã nằm trong lòng nghĩa trang nhưng trên tấm bia đá vẫn còn khuyết thiếu dòng tên. 

Nhân chứng lịch sử ngày một thưa vắng, địa hình địa vật bị thay đổi bởi dòng chảy của thời gian và sự phát triển kinh tế. Đứng trước cuộc chạy đua khốc liệt với thời gian ấy, ngày 22/3/2026, Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 đã chính thức phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin” trên phạm vi toàn quốc. Chiến dịch là một cuộc tổng động viên quy mô lớn, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị để thực hiện một cuộc hành trình tri ân sâu sắc, mở ra hy vọng tìm lại tên tuổi cho hàng chục nghìn liệt sĩ, làm vơi bớt giọt nước mắt mong chờ của các thân nhân gia đình. 

Tính đến nay, chiến dịch trên quy mô toàn quốc đã tìm kiếm và quy tập được 1.082 hài cốt liệt sĩ. Công tác lấy mẫu sinh phẩm tại các phần mộ phục vụ giám định ADN cũng được triển khai thần tốc tại 1.058 mộ (trong đó có 815 mộ đủ điều kiện lấy mẫu, chiếm tỷ lệ 77,03%). Song song với đó, các hoạt động số hóa dữ liệu, rà phá bom mìn vật nổ phục vụ quy tập cũng được đẩy mạnh tối đa. 

Quảng Ninh - Những bước đi chủ động và nghĩa tình

Hòa chung dòng chảy nhân văn của cả nước, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ninh, dưới sự chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và sự hướng dẫn của cấp trên, đã chủ động bắt tay vào cuộc với một quyết tâm chính trị cao nhất. Trên địa bàn vùng mỏ, hiện đang quản lý 22 nghĩa trang liệt sĩ với tổng số 3.802 phần mộ. Trong số đó, có 764 phần mộ vẫn chưa xác định đầy đủ thông tin – 764 nỗi đau đau đáu cần câu trả lời từ công nghệ và lòng nhiệt huyết của thế hệ hôm nay. 

Để chiến dịch đạt hiệu quả cao, Quảng Ninh đã lựa chọn Nghĩa trang liệt sĩ Phong Cốc làm điểm để triển khai trước, từ đó rút kinh nghiệm và nhân rộng ra toàn tỉnh. Với tinh thần cẩn trọng, tỉ mỉ và tôn kính, tính đến thời điểm hiện tại, tỉnh đã tổ chức khai quật 288 phần mộ tại các nghĩa trang lớn như Phong Cốc, Đông Triều, Hồng Phong, Đức Chính, Nguyễn Huệ và Mạo Khê. 

Quá trình làm việc trong điều kiện khắc nghiệt đã thu được 271 mẫu phẩm hài cốt liệt sĩ đủ điều kiện và thực hiện bàn giao nghiêm túc cho Viện Pháp y Quân đội để phục vụ công tác giám định ADN (đạt tỷ lệ 37,7% trên tổng số mộ chưa rõ thông tin). Đồng thời, dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và thân nhân cũng được tỉnh ráo riết số hóa, chuẩn hóa trên hệ thống điện tử, giúp việc tra cứu và đối chiếu thông tin sau này trở nên dễ dàng, chính xác hơn. 

Vượt qua gian khó, quyết tâm về đích trước kỳ hạn

Báo cáo tại hội nghị, Lãnh đạo Bộ CHQS tỉnh không giấu được những trăn trở về các rào cản thực tế trong quá trình triển khai. Nhiều phần mộ đã cải táng, nâng cấp qua nhiều thời kỳ khiến việc xác định vị trí gặp khó khăn. Hài cốt nằm dưới lòng đất nhiều năm, chịu tác động của môi trường nên chất lượng mẫu phẩm bị suy giảm nghiêm trọng. Đau xót hơn, nhiều thân nhân ruột thịt của các anh nay đã già yếu, qua đời hoặc chuyển đi sinh sống phân tán khắp mọi miền tổ quốc, khiến việc thu nhận mẫu sinh phẩm của người thân đối chứng trở thành một bài toán vô cùng nan giải. 

Nhưng khó khăn không làm chùn bước những người lính thời bình. Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ninh đã đưa ra phương châm hành động rõ ràng: “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả”. Tỉnh đặt ra một mục tiêu vô cùng táo bạo: Quyết tâm phấn đấu hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân và lấy mẫu hài cốt liệt sĩ xong trước ngày 02/9/2026. Mục tiêu này giúp Quảng Ninh về đích trước kế hoạch của Quân khu 3 là 90 ngày và rút ngắn thời gian so với quy định chung của Ban Chỉ đạo Quốc gia đến 300 ngày. Điều này thể hiện ý chí mãnh liệt và lòng biết ơn vô hạn của người dân đất mỏ dành cho những người ngã xuống. 

Sứ mệnh của những người làm báo trên mặt trận truyền thông

Để chiến dịch đi đến thắng lợi, Lãnh đạo Bộ CHQS tỉnh đề nghị các cơ quan thông tấn, báo chí tiếp tục đồng hành, mở rộng các tuyến bài tuyên truyền sâu rộng. Hãy là cầu nối vận động các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử cung cấp thông tin về đồng đội; lan tỏa những câu chuyện cảm động trên hành trình tìm kiếm và kịp thời phản bác những thông tin sai lệch, xuyên tạc về nhiệm vụ thiêng liêng này. 

 

Quang cảnh Hội nghị.

Chiến dịch 500 ngày đêm là một khúc tráng ca nhân văn sâu sắc. Với sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, sự chung tay của nhân dân và vai trò tham mưu nòng cốt của Bộ CHQS tỉnh, Quảng Ninh nhất định sẽ hoàn thành xuất sắc sứ mệnh này, sưởi ấm hương hồn các anh hùng liệt sĩ và mang lại niềm hạnh phúc vỡ òa cho những gia đình đã bao năm mòn mỏi ngóng trông. 

BBT VP Hội Nhà báo